Historia powstania Federacji


Historia tego przedsięwzięcia sięga czterech lat wstecz, kiedy to powstał projekt: „Koalicja Organizacji Pozarządowych”. Celem projektu, finansowanego przez Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, było wzmocnienie i zintegrowanie organizacji pozarządowych różnych branż, działających na terenie Subregionu Zachodniego, obejmującego powiaty: Rybnik, Jastrzębie Zdrój, Żory, powiat rybnicki, powiat wodzisławski, powiat raciborski.


Założycielami nieformalnego związku stowarzyszeń było 28 organizacji z obszaru Subregionu. Dnia 1 grudnia 2003 r. w wyniku realizacji projektu odbyła się wizyta studialna w Wałbrzychu i Jeleniej Górze, gdzie powstały jedne z pierwszych koalicji organizacji pozarządowych w Polsce. Do końca grudnia 2003 r. stworzono bazy danych organizacji pozarządowych Subregionu Zachodniego – w 7 branżach :


Ochrona zdrowia i pomoc społeczna
Edukacja, nauka i młodzież
Rozwój regionalny i rynek pracy
Ekologia
Rozwój demokracji i prawa człowieka
Kultura i sztuka
Sport i turystyka


17 lutego 2004 r. zorganizowano Konferencję pt.: „Porozumienia lokalnych NGO’s – korzyści płynące z integracji środowiska”. Głównym zadaniem konferencji było zapoznanie przedstawicieli władz, jak również III sektora z Subregionu Zachodniego z zagadnieniem budowania koalicji. Na tej konferencji przedstawiono projekt porozumienia koalicji (regulamin – później przekształcony w statut federacji), przeprowadzono dyskusje w branżach, ustalono termin kolejnego spotkania, gdzie mieli zostać wybrani przedstawiciele poszczególnych branż, którzy będą reprezentować branżę na forum koalicji. Praca koordynatora projektu i asystentów – przedstawicieli branż skupiała się głownie na skonsolidowaniu sektora i jego wzmocnienia m.in. poprzez spotkania w poszczególnych branżach i szkolenia. 
W marcu 2004 r. włączenie przedstawiciela branży pomoc społeczna i ochrona zdrowia do komisji oceniającej projekty w powiecie wodzisławskim. W kwietniu tegoż roku w ramach projektu udało się przekazac kilku organizacjom sprzęt komputerowy. 6 maja 2004 r. kolejna konferencja pt.: „Europejskie sieci organizacji pozarządowych - praktyczne aspekty funkcjonowania koalicji w Europie”.


23 czerwca 2004 r. KOP zorganizował spotkanie wszystkich organizacji pozarządowych Subregionu Zachodniego, chętnych do wstąpienia do koalicji. Wcześniej przesłane zostały deklaracje przystąpienia i prośba o oddelegowanie 2 przedstawicieli do koalicji. Na spotkaniu przedstawiono efekty tworzenia koalicji. Rybnickie stowarzyszenia zaproszono do prac nad uchwałą o współpracy z III sektorem w Rybniku, Ustalono harmonogram prac mających na celu powołanie Rady Reprezentantów. W efekcie realizacji projektu pn.: „Koalicja Organizacji Pozarządowych”, które przekształciło się w „walne zebranie” powstaje – Forum Organizacji Pozarządowych Subregionu Zachodniego. Sygnatariusze tego zebrania przyjęli regulamin, wzór deklaracji przystąpienia do Forum oraz wybrano Radę Reprezentantów FOPSZ. Na czele Rady stanęła p. Krystyna Kryszewska.


Po roku działalności w lipcu 2005 r. Walne Zebranie Delegatów FOPSZ wybrało ze swojego grona pięcioosobową Radę Reprezentantów, której do chwili obecnej przewodniczy Arkadiusz Skowron. Stowarzyszenie CRIS, jako członek FOPSZ otrzymał w sierpniu 2005 r. dofinansowanie z Funduszu Inicjatyw Obywatelskich na rozpoczęcie działań szkoleniowo-integracyjnych trzeciego sektora na obszarze subregionu. Tytuł projektu „Koalicja organizacji pozarządowych, czyli KOP dla wzmocnienia instytucjonalizacji III sektora (lipiec – grudzień 2005 - 32 000,00 zł.
W wyniku realizacji tego zadania na spotkaniu wyjazdowym w Suchym Borze (1-2.10.2005 r.) zapadły zmiany w strategii sposobu federalizowania NGO’s. Wcześniejsza próba stworzenia branżowych sieci nie przyniosła spodziewanych efektów. Działania skupiły na tworzeniu gminnych koalicji organizacji pozarządowych. Sformułowano „atrakcyjniejszy” cel – wyłonienie reprezentacji organizacji do prac nad rocznymi programami współpracy samorządu z organizacjami, czyli rozpoczął się proces tworzenia instytucji rzeczniczej III sektora. Treścią projektu były szkolenia dla członków FOPSZ oraz organizacja dwóch konferencji promocyjnych. Dodatkowo, w tym samym czasie, Rada FOPSZ podjęła się organizacji Debat przedwyborczych kandydatów na sejm RM w pięciu miastach powiatowych. Przeprowadzono w sumie cztery spotkania z mieszkańcami. Po zakończeniu projektu FIO w grudniu 2005 wydana została ulotka informacyjna dotycząca działań FOPSZ.


Kolejnymi działaniami FOPSZ było dalsze wzmacnianie organizacji należących do Forum oraz pozyskiwanie kolejnych członków. We wrześniu 2006 r. FOPSZ ponownie otrzymał dofinansowanie z Funduszu Inicjatyw Obywatelskich. Projekt zakładał kontynuowanie działań programu wcześniejszego i pod nazwą „Potrzeba następnego KOP-a. Kontynuacja i wzmocnienie współpracy między organizacjami pozarządowymi Subregionu Zachodniego Woj. Śląskiego” (wrzesień 2006 - czerwiec 2007 - 28 690,00 zł). Większy nacisk został położony na federalizację organizacji regionalną, tak by organizacje, poprzez wyłonienie reprezentatywnych przedstawicieli, uzyskały możliwość stania się rzeczywistym partnerem samorządu. Silna i uprawomocniona reprezentacja NGO’s miała efektywniej włączać się w tworzenie programów współpracy samorządów z organizacjami pozarządowymi.


Projekt zakładał zorganizowanie:
a) dwóch spotkań we wszystkich gminach i powiatach subregionu (28 jst czyli 56 spotkań), które w efekcie miały doprowadzić do wyłonienia reprezentacji do kontaktów z samorządem (gminne i powiatowe koalicje),  
b) 12 szkoleń dla organizacji
c) pięciu festiwali NGO w miastach powiatowych,
d) stworzenie strony www poświęconej federalizacji 
e) konkursu w kategoriach: przyjazny samorząd, przyjazny sponsor, najlepsza organizacja pozarządowa. Planuje się kontynuowanie konkursu w przyszłości – miałby się stać wydarzeniem corocznym 
f) rejestracja związku stowarzyszeń w Krajowym Rejestrze Sądowym.


Rezultatem tego projektu było powołanie do życia silnej federacji organizacji pozarządowych Subregionu Zachodniego Województwa Śląskiego, zdolnej do wyłonienia reprezentatywnej grupy przedstawicieli, którzy mają być pełnoprawnym partnerem dla władz samorządowych tego terenu. Zadanie się całkowicie powiodło 27 czerwca 2007 roku na spotkaniu statutowym ponad 40 przedstawicieli organizacji pozarządowych uzgodniło treść Statutu przyszłej federacji pod nazwą Forum Organizacji Pozarządowych Subregionu Zachodniego. Następnego dnia trzy organizacje tj. Rybnicki Młodzieżowy Klub Sportowy, Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych i Raciborskie Stowarzyszenie Kulturalne ASK na spotkaniu założycielskim uchwaliły powstanie federacji. Efektem dodanym tego projektu było włączenie się federacji w akcję uaktywniania wyborców i zachęcania ich do aktywnego uczestnictwa w wyborach samorządowych. W ramach ogólnopolskiej akcji koordynowanej przez Fundacje Batorego pod nazwą MASZ GŁOS, MASZ WYBÓR. Forum zorganizowało wspólnie z lokalnymi mediami i stowarzyszeniami 5 debat kandydatów na Prezydentów i Burmistrzów miast w Subregionie Zachodnim Województwa Śląskiego. Debaty odbyły się w Raciborzu, Żorach, Rybniku i Rydułtowach.


Kolejną ważną datą w historii FOPSZ był dzień rejestracji federacji. Sam proces trwał aż 6 miesięcy. W dniu 14 grudnia 2007 r. Sąd rejonowy w Gliwicach, sekcja KRS zarejestrowała zarząd federacji. W skład zarządu weszli delegowani przez stowarzyszenia założycielskie pp.: Arkadiusz Skowron – przewodniczący, Krystyna Kryszewska – sekretarz i Piotr Dominiak – skarbnik. Zarząd stworzył zręby działalności federacji. Uzyskano nr REGON, NIP oraz otworzono rachunek w banku. Dzięki temu federacja po raz pierwszy, jako podmiot prawny wystąpił samodzielnie z ofertą do Funduszu Inicjatyw Obywatelskich z własnym projektem pt.: PRAWO i ŻYCIE - lobbing na rzecz ujednolicenia interpretacji prawa w relacjach pomiędzy samorządem a organizacjami pozarządowymi (lipiec- grudzień 2008- 24 000,00 zł). Projekt „Prawo i Życie …” jest pionierskim działaniem na terenie Subregionu Zachodniego Województwa Śląskiego, a może i w Polsce, kształtującym relacje pomiędzy administracją publiczną, a organizacjami pozarządowymi, realizowanym przy udziale obydwu sektorów. Zakłada on podjęcie działań na rzecz ujednolicenia praktykowanych procedur oraz interpretacji przepisów ustawy o pożytku publicznym i o wolontariacie w zakresie udzielania dotacji organizacjom pozarządowym. Potrzeba jego realizacji wyniknęła między innymi z trudności, jakie powstają w chwili korzystania przez organizacje pozarządowe z dotacji publicznych (od momentu ogłoszenia konkursu do rozliczenia dotacji), czy uchwalania rocznych programów współpracy gmin z organizacjami pozarządowymi. Założonym efektem projektu ma być przyjęcie przez obie strony tj. samorządową i pozarządową spisu dobrych praktyk, które będą obowiązywać w przyszłości. Terenem bezpośredniego oddziaływania projektu był obszar wybranych 9 gmin z terenu Subregionu. Następnie Zeszyt Dobrych Praktyk jako rezultat projektu zostanie przesłany do wszystkich organizacji pozarządowych i organów administracji samorządowej, jako rekomendowana propozycja do wdrożenia w swoich procedurach dotacyjnych.


Na zakończenie projektu odbyła się konferencja podsumowująca połączona z Walnym Zebraniem Delegatów FOPSZ. Na walny zebraniu powołano nowy zarząd federacji i potwierdzono chęć dalszego współdziałania w formie związku stowarzyszeń, z naciskiem na działania rzecznicze III sektora.